Rau hữu cơ, rau sạch và rau VietGAP khác nhau thế nào

Đứng trước quầy rau ở siêu thị, bạn sẽ thấy đủ loại nhãn: rau sạch, rau an toàn, rau VietGAP, rau hữu cơ. Nhiều người nghĩ đó là những cách nói khác nhau của cùng một thứ. Thật ra mỗi chữ nói về một chuyện riêng, và mức độ ràng buộc của chúng cũng khác xa nhau. Hiểu cho rõ thì bạn chọn được đúng món mình cần, và không trả tiền cho một cái nhãn trống rỗng.

Rau sạch là một lời hứa, không phải một tiêu chuẩn

“Rau sạch” không có định nghĩa chính thức nào trong luật Việt Nam. Người bán dùng chữ này để nói rằng rau của họ không có thuốc trừ sâu vượt mức hay không bón chất kích thích, nhưng không có cơ quan nào đứng ra kiểm tra lời đó. Có những người trồng rau sạch rất tử tế, tự trồng cho gia đình rồi bán bớt phần dư. Cũng có những sạp chỉ treo tấm bảng “rau sạch” lên rau lấy từ chợ đầu mối. Khi mua rau sạch, thứ duy nhất bạn dựa vào được là sự tin tưởng với người bán.

VietGAP: được dùng thuốc, nhưng phải dùng đúng

VietGAP là bộ quy trình thực hành nông nghiệp tốt do Bộ Nông nghiệp ban hành. Người trồng theo VietGAP vẫn được dùng phân bón hoá học và thuốc bảo vệ thực vật, nhưng phải dùng loại được phép, đúng liều, và chờ đủ số ngày cách ly trước khi thu hoạch để dư lượng xuống dưới ngưỡng cho phép. Họ phải ghi nhật ký sản xuất và được một tổ chức chứng nhận kiểm tra định kỳ.

Nói gọn, VietGAP hướng tới rau an toàn khi ăn. Đó là một bước tiến lớn so với cách làm tuỳ tiện, và rau VietGAP là lựa chọn hợp lý cho bữa ăn hằng ngày nếu bạn chưa muốn chi nhiều.

Hữu cơ: không hoá chất tổng hợp ngay từ gốc

Canh tác hữu cơ đi xa hơn một bước. Người trồng không được dùng phân bón hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ tổng hợp, chất kích thích tăng trưởng hay giống biến đổi gen. Đất phải được chuyển đổi trong ít nhất hai đến ba năm trước khi sản phẩm được gọi là hữu cơ, để dư lượng cũ phân huỷ hết. Dinh dưỡng cho cây đến từ phân ủ, phân xanh, luân canh với cây họ đậu. Sâu bệnh được xử lý bằng bẫy, thiên địch, lưới che hay chế phẩm sinh học được phép.

Vì vậy rau hữu cơ không chỉ an toàn cho người ăn mà còn giữ cho đất và nước quanh vườn sạch hơn qua từng năm. Đổi lại, năng suất thấp hơn, rau lớn chậm hơn và nhìn không bóng bẩy bằng.

Ai kiểm tra rau hữu cơ

Ở Việt Nam có ba nhóm chứng nhận hữu cơ thường gặp. Chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041 do tổ chức chứng nhận được Bộ chỉ định cấp. Chứng nhận PGS là hệ đảm bảo cùng tham gia, nơi các nhóm nông hộ, người tiêu dùng và cán bộ kỹ thuật cùng kiểm tra vườn của nhau. Và chứng nhận quốc tế như USDA của Mỹ, EU của châu Âu, thường dành cho hàng xuất khẩu như gạo, hạt điều, tiêu. Mỗi sản phẩm ở Mộc Điền đều ghi rõ chứng nhận nào, ở mục thông tin sản phẩm.

Vậy nên mua loại nào

Không có câu trả lời chung cho mọi nhà. Nếu ngân sách eo hẹp, rau VietGAP từ nơi bán uy tín là đủ an toàn. Nếu nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi hay đang mang thai, hãy ưu tiên hữu cơ cho những món ăn nhiều và ăn sống như xà lách, cà chua, rau ăn lá. Với củ có vỏ dày như khoai lang, bí đỏ, bạn có thể linh hoạt hơn.

Quan trọng nhất là đọc kỹ nhãn, hỏi người bán chứng nhận do ai cấp, và nhớ rằng chữ “sạch” một mình thì chưa nói được gì. Nếu bạn muốn xem vườn rau của Mộc Điền trông ra sao, hãy đọc thêm bài về một ngày ở vườn Củ Chi trong chuyên mục Chuyện nông trại.