Một sáng ở vườn cải của anh Tư Lành, Củ Chi

Muốn biết một bó rau vì sao khác, cách dễ nhất là đứng ở vườn lúc năm giờ sáng. Tụi mình đi cùng anh Tư Lành, người trồng cải bẹ xanh, mồng tơi và bí đỏ hồ lô cho Mộc Điền ở xã Tân Thạnh Đông, Củ Chi, trong một buổi cắt rau bình thường giữa tháng mười.

Đèn pin và sương đêm

Trời vẫn tối khi anh Tư ra tới luống. Anh đội đèn pin trên trán, xách một con dao nhỏ lưỡi mỏng và chồng rổ nhựa. Sương đêm đọng đầy trên lá cải, chạm vào là mát lạnh. Anh nói rau cắt lúc này giòn nhất, vì cả đêm cây hút nước và chưa bị nắng làm thoát hơi. Sau tám giờ, lá bắt đầu mềm đi và rau để lâu hơn sẽ mau héo.

Mỗi luống cải bẹ xanh rộng chừng một mét, dài khoảng ba chục mét. Anh cắt sát gốc, chừa lại hai ba lá ngoài, rồi xếp từng bó đều tay vào rổ. Người ngoài nhìn tưởng đơn giản, nhưng anh biết bó nào đã đủ lớn, bó nào để thêm hai ngày, chỉ cần liếc qua màu lá.

Đất ủ phân bò và bã mía

Anh Tư làm rau hữu cơ đã được bảy năm. Trước đó anh trồng rau theo cách quen của vùng: phân hoá học để rau lên nhanh, thuốc phun khi thấy sâu. Anh kể có thời gian mỗi lần phun xong, tự mình cũng thấy chóng mặt, và vợ anh không cho con vào vườn. Đó là lý do anh bỏ cách cũ, dù hai vụ đầu năng suất tụt gần một nửa.

Giờ đất của anh được ủ bằng phân bò hoai trộn bã mía, mỗi vụ bổ sung một lớp mỏng. Sâu được bắt tay mỗi chiều, và khi sâu nhiều, anh xịt nước ngâm tỏi ớt lên lá. Anh cũng trồng xen vài hàng cúc vạn thọ ở đầu luống để dụ côn trùng ra khỏi cải. Rau lớn chậm hơn vài ngày, lá nhỏ hơn rau chợ một chút, nhưng vị đậm và ít nước hơn.

Rửa sơ rồi lên xe

Rau cắt xong được mang ra bể nước giếng khoan đã lọc để rửa sơ. Anh chỉ rửa đất, không ngâm lâu, vì ngâm lâu làm lá nhanh nhũn. Sau đó rau được để ráo trên giàn lưới, buộc dây chuối thành từng bó 300 gam, 500 gam theo đơn của Mộc Điền, rồi xếp vào thùng nhựa lót lá chuối.

Khoảng bảy giờ, xe của kho Thủ Đức tới. Nhân viên kiểm lại từng thùng: rau có ngày cắt, có tên vườn, có số bó. Cải nào lá úa hoặc bó quá nhỏ bị loại ngay tại vườn. Anh Tư nói điều này khiến anh làm kỹ hơn, vì bó bị loại là công của chính mình. Trước 9 giờ, rau đã nằm trong kho mát ở Thủ Đức, chờ đóng gói cho đơn hôm đó.

Ngày mưa và ngày nắng

Làm rau hữu cơ phải chịu thua thiệt nhiều thứ. Mưa lớn dập lá, nắng gắt cháy luống, mà không có thuốc để cứu nhanh. Có tuần, nguồn mồng tơi giảm một nửa vì ngập nước, và Mộc Điền phải báo khách là món đó tạm hết. Anh Tư không ngại điều đó, anh nói rau mùa nào ngon mùa đó, và khách quen đã biết chờ.

Với anh, phần thưởng là những tin nhắn khách gửi qua Mộc Điền. Có người nói bé nhà họ trước chê rau, giờ đòi ăn canh cải bẹ xanh nấu tôm khô. Anh đọc đi đọc lại, rồi cười: vườn nhỏ của anh chỉ hai công, nhưng nuôi được bữa cơm của hàng trăm gia đình.

Bạn có thể làm gì để rau ngon hơn nữa

Khi nhận rau, đừng rửa ngay mà hãy bọc khăn giấy khô rồi cất ngăn rau. Cải bẹ xanh để được hai ba ngày, nấu canh vào bữa tối hôm đó là ngon nhất. Nếu bạn muốn ghé vườn, Mộc Điền thỉnh thoảng tổ chức buổi cắt rau cuối tuần cho khách; bạn nhắn Zalo để giữ chỗ.

Bó rau trên bàn ăn của bạn đi qua tay anh Tư, người lái xe, người đóng gói và cả những đêm mưa không ngủ của nông dân. Biết điều đó, bữa cơm bỗng có thêm một chút để trân trọng.